^ Powrót na górę

 

 

Muzeum pokazało macewy

Rozmiar tekstu:

macewy
Podczas Nocy Muzeów w Sieradzu otwarto stałą wystawę macew, pozyskanych w 2011 roku z demontażu schodów przy ul. Krakowskie Przedmieście w Sieradzu. Żydowskie nagrobki trafiły do Muzeum Okręgowego rok później.

Sprawa macew, znalezionych na schodach przy Krakowskim Przedmieściu, znana jest w Sieradzu już od lat 80. ubiegłego wieku. Od tego czasu wiadomo, że stopnie prowadzące z drogi na „górkę” w okolicy Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego zostały wykonane z żydowskich nagrobków.

– Głośno o nich zrobiło się po 1983 roku, kiedy to do Sieradza zaczął przyjeżdżać Dawid Józefowicz. Był to sieradzki Żyd, który przeżył wojnę, mimo że kilkakrotnie skazany był przez Niemców na śmierć. Był inicjatorem odnowienia żydowskiego cmentarza w naszym mieście. Podczas jednej z jego wizyt w 1989 roku ktoś, do dziś nie wiadomo kto, poinformował go, że na Krakowskim Przedmieściu Niemcy zrobili z macew schody. Józefowicz pojechał tam i po zdjęciu pierwszej od góry płyty okazało się, że to prawda – opowiada Jerzy Kowalski, dyrektor Muzeum Okręgowego w Sieradzu.

Zamiarem Dawida Józefowicza było zabranie nagrobków i przeniesienie ich z powrotem na żydowski cmentarz, ale na przeszkodzie stanęła jego śmierć. Od tego czasu sprawa macew utknęła w martwym punkcie. Tak było do 6 września 2011 r., kiedy to pracownicy Powiatowego Zarządu Dróg (ul. Krakowskie Przedmieście na tym odcinku jest drogą powiatową) rozmontowali schody i zabezpieczyli płyty na terenie obwodu drogowego przy ul. Podzamcze. Odkryli wówczas 13 tablic nagrobkowych (w całości i we fragmentach) oraz 17 obrobionych kamieniarsko bloczków.

W bazie drogowej macewy przeleżały prawie rok, bo nie bardzo było wiadomo, co z nimi dalej robić i gdzie ostatecznie mają trafić. W końcu wiosną 2012 o ich dalszym losie zdecydował… Urząd Skarbowy w Sieradzu. Zrobił to na mocy Rozporządzenia Rady Ministrów z 28 lutego 2011 roku w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jeden z jego paragrafów mówi, że organem właściwym do rozporządzania zabytkową rzeczą ruchomą nie będącą zabytkiem archeologicznym, a stanowiącą własność Skarbu Państwa, jest właściwy terytorialnie naczelnik Urzędu Skarbowego, działający jako organ likwidacyjny. Na podstawie tego uregulowania skarbówka podjęła decyzję, że najlepszym miejscem dla macew będzie muzeum. Podobnie brzmiały wcześniejsze sugestie sieradzkiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków oraz Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Łodzi.

Jerzy Kowalski twierdzi, że mimo iż wystawa ma charakter stały, niewykluczone, że macewy ostatecznie trafią na teren dawnego cmentarza żydowskiego przy ul. Zakładników. Jednym z pomysłów na ich zagospodarowanie jest pomnik – lapidarium, wykonany m.in. właśnie z odzyskanych macew. Autorem koncepcji jest sieradzki artysta malarz Cezary Zbrojewski. Na razie jednak nie ma podmiotu, który chciałby ów projekt sfinansować.

Wystawę uzupełnia wydrukowana w dużym formacie fotografia, przedstawiająca sieradzki cmentarz żydowski w Sieradzu. Zdjęcie to wykonał niemiecki lekarz wojskowy Victor Otto Becker, stacjonujący w Sieradzu od jesieni 1939 do lata 1940 r. W tym czasie dokumentował miasto i jego okolice na licznych fotografiach. Po wyjeździe z Sieradza przebywał m.in. w Mielcu i Ciechanowie, skąd w 1941 trafił na front wschodni. Przeżył wojnę. Zmarł w 1975 r. w Hamburgu.

Na ekspozycję składa się również tablica z tłumaczeniami inskrypcji nagrobnych. Ponadto podczas otwarcia wystawy Bogusław Krawczyk, kierownik działu sztuki muzeum, wyjaśnił znaczenie symboli umieszczonych na tablicach. – Płaskorzeźba przedstawiająca świecznik ze świecami oznaczała, że zmarłą osobą była kobieta. Na jednej z macew świece są złamane, co z kolei wskazuje na fakt, iż odeszła w sile wieku. Na innej płycie widzimy motyw złamanego drzewa pokrytego liśćmi. Stała ona na grobie zmarłego młodo mężczyzny – wyjaśnia Bogusław Krawczyk.

Wystawa macew znajduje się na podwórku kamienicy przy ul. Rynek 2.

T.O.

1  2

3  4

5  6

7  8

9  10

11  12

13  14